GHRP-6 to syntetyczny heksapeptyd (łańcuszek sześciu aminokwasów) opisany w 1984 roku przez zespół Cyrila Bowersa — pierwszy związek, który wybiórczo uwalniał hormon wzrostu (GH) przez zupełnie nowy, nieznany wtedy mechanizm. Dziś wiadomo, że ten mechanizm to receptor greliny, hormonu głodu — GHRP-6 naśladował grelinę, zanim ktokolwiek wiedział o jej istnieniu. Ma nietypowo bogatą historię badań u ludzi: od podań zdrowym mężczyznom na przełomie lat 80. i 90., przez badania snu, po wieloośrodkowy test diagnostyczny z GHRH. W ostatnich latach badał go też ośrodek kubański jako środek chroniący tkanki. W tym przeglądzie opisujemy prosto, co z tych badań wynika — łącznie z tym, że GHRP-6 podnosi ACTH i kortyzol, a jego sławny wpływ na głód udokumentowano u szczurów, nie u ludzi.
Czym jest GHRP-6
Nazwa to skrót od „growth hormone-releasing peptide” (peptyd uwalniający hormon wzrostu). Bowers i wsp. (1984) pokazali, że nowy heksapeptyd uwalnia GH z komórek przysadki w hodowli i u żywych zwierząt — szczurów, małp, jagniąt, cieląt — bez jednoczesnego uwalniania innych hormonów przysadki. GH rósł w ciągu 2 minut od wstrzyknięcia, szczyt przypadał po 10–20 minutach, a po 2 godzinach poziom zwykle wracał do normy. U młodych szczurów podawanie przez 9 lub 25 dni zwiększało przyrost masy ciała, a przysadka nie „głuchła” na peptyd. Autorzy uznali, że mała cząsteczka ma cechy hormonu przysadkowego i może posłużyć do badania komórek wydzielających GH.
Jak działa — przełącznik greliny
GHRP-6 działa na receptor (przełącznik na komórkach) w przysadce i w podwzgórzu, który w naturalnych warunkach włącza grelina. Pobudzenie tego przełącznika w przysadce daje krótki wyrzut GH; w podwzgórzu — pobudza apetyt i uruchamia oś stresu. Bowers i wsp. (1990) wykazali u ludzi coś ważnego: GHRP-6 i naturalny hormon uwalniający GH (GHRH) podane razem działają synergistycznie, czyli mocniej niż suma obu — dowód, że działają przez dwa niezależne mechanizmy. Ta synergia stała się później podstawą testu diagnostycznego.
Budowa i pochodzenie
Sekwencja GHRP-6 to His-D-Trp-Ala-Trp-D-Phe-Lys-NH2 (masa cząsteczkowa 872 Da): sześć aminokwasów, z których dwa mają nienaturalną, „lustrzaną” formę D. To one chronią peptyd przed szybkim strawieniem przez enzymy. W literaturze GHRP-6 bywa opisywany jako heksapeptyd „spokrewniony z opioidami” — z takich peptydów wywodzi się jego budowa, choć na GH działa przez zupełnie inny, niezależny od GHRH mechanizm. Późniejsze peptydy tej rodziny — GHRP-2, hexarelin, ipamorelin — to jego pochodne i analogi.
Co badano — komórki i zwierzęta
Poza pierwotnymi badaniami nad hormonem wzrostu dwa wątki zwierzęce są szczególnie ciekawe. Po pierwsze apetyt: Locke i wsp. (1995) wstrzykiwali GHRP-6 bezpośrednio do komór mózgu najedzonym szczurom. Im większa dawka, tym częściej zwierzęta zaczynały jeść — zależność była niemal liniowa — a jednocześnie poziom GH we krwi nie zależał od dawki. Wniosek: GHRP-6 pobudza jedzenie przez mózg, niezależnie od swojego działania na hormon wzrostu. Po drugie ochrona tkanek: ośrodek inżynierii genetycznej w Hawanie (Cibrián i wsp., 2006) pokazał, że GHRP-6 trzykrotnie przyspiesza wędrówkę komórek nabłonka jelita w hodowli (bez pobudzania ich namnażania), a u szczurów podany przed niedokrwieniem wątroby zmniejszał uszkodzenie wątroby i jelit o 50–85 % oraz ograniczał uszkodzenie płuc i nerek. Trzeba pamiętać, że to badania na komórkach i gryzoniach, prowadzone w większości przez jeden ośrodek.
Dane u ludzi — hormon wzrostu
Jedno z pierwszych badań u ludzi (Bowers i wsp., 1990) objęło 18 zdrowych mężczyzn. Po dożylnym podaniu rosnących dawek GHRP-6 szczyt GH wynosił 7,6, 16,5 i 68,7 µg/l wobec 1,2 µg/l po placebo — wyrzut był więc silnie zależny od dawki. Nie zaobserwowano działań niepożądanych ani nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych. Dziesięć lat później Popovic i wsp. (2000) opublikowali w „Lancecie” wieloośrodkowe badanie u 125 dorosłych z chorobą przysadki i 125 zdrowych osób: połączenie GHRH z GHRP-6 dawało u zdrowych średni szczyt GH 59,2 µg/l, a u chorych 4,1 µg/l, i rozdzielało obie grupy wyraźniej niż klasyczny test z insuliną. Wynik nie zależał od wieku, płci ani ilości tkanki tłuszczowej, a test nie dawał działań niepożądanych. Autorzy nazwali go „wygodnym, bezpiecznym i wiarygodnym”. To najlepiej udokumentowane zastosowanie GHRP-6 u ludzi — jednorazowe i diagnostyczne.
Farmakokinetykę opisał zespół kubański (Cabrales i wsp., 2013) u dziewięciu zdrowych mężczyzn po pojedynczym dożylnym podaniu: peptyd znikał z krwi dwufazowo, z półtrwaniem dystrybucji około 7,6 minuty i półtrwaniem eliminacji około 2,5 godziny. Autorzy zaznaczają, że badali go jako związek „zwiększający żywotność tkanek” — kierunek, który poza tym badaniem farmakokinetycznym nie ma jeszcze wyników klinicznych.
Dane u ludzi — kortyzol, prolaktyna i sen
GHRP-6 nie jest wybiórczy. Już w badaniu z 1990 roku prolaktyna i kortyzol rosły około dwukrotnie — choć tylko po najwyższej dawce. Najdokładniej pokazało to badanie snu z Instytutu Maxa Plancka (Frieboes i wsp., 1995): zdrowi mężczyźni dostawali w nocy cztery dożylne dawki GHRP-6 albo placebo. Między godziną 22 a 3 stężenie GH było niemal trzykrotnie wyższe (15,4 wobec 5,5 ng/ml), ACTH wyższe (21,0 wobec 16,6 pg/ml), a kortyzol ponad dwukrotnie wyższy (56,0 wobec 25,2 ng/ml). Co ciekawe, GHRH działa odwrotnie — nocą obniża kortyzol. Sen jednak się nie pogorszył: wydłużył się sen 2. fazy (270 wobec 245 minut), a sen głęboki pozostał bez zmian. Autorzy piszą wprost, że GHRP-6 „sprzyja snowi”, choć inaczej niż GHRH. Było to badanie jednej nocy — o tym, co dzieje się ze snem i kortyzolem po tygodniach stosowania, nie mówi nic.
A głód? W literaturze nie znaleźliśmy badania, które mierzyłoby apetyt lub ilość zjadanego jedzenia u ludzi po GHRP-6. Silne pobudzenie jedzenia udokumentowano u szczurów, a u ludzi — dla spokrewnionego GHRP-2, który zwiększał posiłek o około jedną trzecią. Powszechne przekonanie o „wilczym głodzie” po GHRP-6 jest więc wiarygodne mechanistycznie, ale liczb z badań u ludzi za nim nie ma.
Bezpieczeństwo i ograniczenia dowodów
GHRP-6 nie jest zarejestrowanym lekiem. Jedyne dobrze udokumentowane zastosowanie u ludzi to jednorazowy test diagnostyczny, w którym był bezpieczny. Wszystkie badania u ludzi dotyczą pojedynczych podań lub jednej nocy u kilkunastu–kilkudziesięciu osób; nie ma badań wielotygodniowego stosowania u dorosłych, więc o skutkach przewlekłego podnoszenia kortyzolu i prolaktyny nie wiadomo nic. Przegląd polskich endokrynologów z 2026 roku (Dominikowski i wsp.), poświęcony peptydom sprzedawanym jako „związki do badań”, wymienia dla tej grupy wzrost prolaktyny i kortyzolu, zmiany apetytu, zaburzenia glikemii, zatrzymywanie płynów, bóle mięśni i stawów oraz odczyny w miejscu wstrzyknięcia — i podkreśla, że żaden z tych peptydów nie ma rejestracji do celów sylwetkowych czy wydolnościowych, a skład produktów z nieregulowanych źródeł jest niepewny. Świadomie nie podajemy żadnych sposobów użycia ani dawek.
Szersze tło — rodzina GHRP
GHRP-6 jest protoplastą całej rodziny agonistów receptora greliny. GHRP-2 i hexarelin to jego „wzmocnione” analogi o silniejszym wyrzucie GH, a ipamorelin powstał po to, by zachować działanie na GH bez wpływu na kortyzol i prolaktynę. Osobną grupą są analogi GHRH, jak CJC-1295, działające na inny przełącznik — właśnie dlatego GHRH i GHRP-6 podane razem dają synergię, którą wykorzystuje test diagnostyczny.
Podsumowanie
GHRP-6 to pierwszy syntetyczny naśladowca greliny — historyczny związek, dzięki któremu odkryto cały mechanizm. U ludzi wywołuje zależny od dawki wyrzut hormonu wzrostu, a razem z GHRH tworzy dobrze zwalidowany test diagnostyczny niedoboru GH. Jednocześnie podnosi ACTH, kortyzol i prolaktynę, a w jedynym badaniu snu wydłużał sen 2. fazy, nie zmieniając snu głębokiego. Pobudzenie apetytu udokumentowano u szczurów; u ludzi nikt tego nie zmierzył. Dowody na jakiekolwiek korzyści z długotrwałego stosowania nie istnieją, a dane o bezpieczeństwie kończą się na pojedynczych podaniach.
Źródła
- Popovic V, Leal A, Micic D, et al. GH-releasing hormone and GH-releasing peptide-6 for diagnostic testing in GH-deficient adults. Lancet. 2000;356(9236):1137–1142. PMID: 11030292. DOI: 10.1016/S0140-6736(00)02755-0. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11030292
- Frieboes RM, Murck H, Maier P, et al. Growth hormone-releasing peptide-6 stimulates sleep, growth hormone, ACTH and cortisol release in normal man. Neuroendocrinology. 1995;61(5):584–589. PMID: 7617137. DOI: 10.1159/000126883. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7617137
- Bowers CY, Reynolds GA, Durham D, et al. Growth hormone (GH)-releasing peptide stimulates GH release in normal men and acts synergistically with GH-releasing hormone. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 1990;70(4):975–982. PMID: 2108187. DOI: 10.1210/jcem-70-4-975. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2108187
- Cabrales A, Gil J, Fernández E, et al. Pharmacokinetic study of Growth Hormone-Releasing Peptide 6 (GHRP-6) in nine male healthy volunteers. European Journal of Pharmaceutical Sciences. 2013;48(1–2):40–46. PMID: 23099431. DOI: 10.1016/j.ejps.2012.10.006. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23099431
- Bowers CY, Momany FA, Reynolds GA, Hong A. On the in vitro and in vivo activity of a new synthetic hexapeptide that acts on the pituitary to specifically release growth hormone. Endocrinology. 1984;114(5):1537–1545. PMID: 6714155. DOI: 10.1210/endo-114-5-1537. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6714155
- Locke W, Kirgis HD, Bowers CY, Abdoh AA. Intracerebroventricular growth-hormone-releasing peptide-6 stimulates eating without affecting plasma growth hormone responses in rats. Life Sciences. 1995;56(16):1347–1352. PMID: 8614257. DOI: 10.1016/0024-3205(95)00087-9. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8614257
- Cibrián D, Ajamieh H, Berlanga J, et al. Use of growth-hormone-releasing peptide-6 (GHRP-6) for the prevention of multiple organ failure. Clinical Science (London). 2006;110(5):563–573. PMID: 16417467. DOI: 10.1042/CS20050374. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16417467
- Dominikowski A, Rękoś Z, Olejarz M, et al. The emerging landscape of performance-enhancing peptides modulating GH-IGF1 axis: bridging the gap between clinical evidence and patient self-administration. Frontiers in Endocrinology. 2026;17:1822475. PMID: 42395176. DOI: 10.3389/fendo.2026.1822475. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42395176
Produkt przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych in-vitro. Nie jest lekiem dla ludzi i nie służy do leczenia.