AOD-9604 to zrobiony w laboratorium peptyd (krótki łańcuszek aminokwasów), będący wycinkiem ludzkiego hormonu wzrostu. Powstał w Australii pod koniec lat 90. XX wieku jako kandydat na lek na otyłość: miał zachować „odchudzającą” część działania hormonu wzrostu, a pozbyć się jego niepożądanych skutków — wzrostu IGF-1 i pogorszenia gospodarki cukrowej. U otyłych szczurów i myszy działał zgodnie z planem. U ludzi przeszedł sześć badań klinicznych z udziałem niemal 900 osób: okazał się dobrze tolerowany, ale w największym, 24-tygodniowym badaniu nie pokonał placebo w redukcji masy ciała i program zakończono w 2007 roku. W tym przeglądzie opisujemy prosto, czym jest, jak miał działać i jak mocne — a raczej jak jednoznacznie negatywne — są dowody na jego skuteczność u ludzi.
Czym jest AOD-9604
Ludzki hormon wzrostu (w skrócie GH albo hGH) to białko zbudowane ze 191 aminokwasów. Badacze z Uniwersytetu Monash w Melbourne (zespół profesora Franka Ng) od lat 70. sprawdzali, czy różne kawałki tego białka mają własne, odrębne działanie. Okazało się, że ostatni fragment łańcucha — aminokwasy od 177. do 191. — odpowiada za wpływ na tkankę tłuszczową: hamuje odkładanie tłuszczu i pobudza jego uwalnianie z komórek. AOD-9604 to właśnie ten fragment z jednym dodatkowym aminokwasem (tyrozyną) na początku, dodanym dla trwałości cząsteczki. Skrót AOD pochodzi od angielskiego „anti-obesity drug” — lek przeciw otyłości. W handlu ten sam związek nazywany jest też „HGH Fragment 176-191” — to nie dwa różne peptydy, tylko dwie nazwy jednej cząsteczki, o czym piszemy w naszym materiale o fragmencie 176-191.
Jak miał działać
Cały hormon wzrostu spala tłuszcz, ale przy okazji działa na swój „przełącznik” na komórkach (receptor GH), przez co wątroba produkuje IGF-1 — czynnik wzrostu, który pobudza rozrost tkanek — a organizm gorzej radzi sobie z cukrem. Autorzy AOD-9604 chcieli zatrzymać tylko efekt tłuszczowy. W badaniach na komórkach fragment w ogóle nie wiązał się z receptorem hormonu wzrostu i nie pobudzał komórek do dzielenia się — a więc nie mógł działać jak pełny hormon (Heffernan i wsp., 2001). Najbardziej badany trop mechanizmu to receptor beta3 — „przełącznik” na komórkach tłuszczowych, który uruchamia spalanie. Badania na myszach pokazały jednak coś bardziej złożonego: AOD-9604 zwiększał liczbę tych receptorów w tkance tłuszczowej, ale u myszy pozbawionych receptora beta3 nadal doraźnie podnosił zużycie energii i spalanie tłuszczu. Autorzy wprost napisali, że działanie nie jest przekazywane bezpośrednio przez receptor beta3, choć jego większa liczba może uwrażliwiać tkankę na spalanie. Dokładny mechanizm nie został ustalony.
Budowa i pochodzenie
AOD-9604 to szesnastopeptyd (16 aminokwasów) o sekwencji Tyr-hGH 177-191, wytwarzany syntetycznie. Dwie cysteiny w łańcuchu tworzą mostek dwusiarczkowy, przez co cząsteczka ma kształt małej pętli, podobny do tego fragmentu w naturalnym hormonie. Rozwijała ją australijska firma Metabolic Pharmaceuticals, która sfinansowała wszystkie badania kliniczne. Warto to pamiętać przy czytaniu wyników: obie prace podsumowujące bezpieczeństwo (Stier 2013, Moré 2014) napisały osoby związane z producentem, a czasopismo, w którym się ukazały, nie jest indeksowane w PubMed.
Co badano — komórki i zwierzęta
Dane przedkliniczne są spójne. U otyłych szczurów Zucker doustne podawanie AOD-9604 przez 19 dni zmniejszyło przyrost masy ciała o ponad połowę (15,8 g wobec 35,6 g w grupie kontrolnej), zwiększyło aktywność lipolityczną tkanki tłuszczowej i — w odróżnieniu od całego hormonu wzrostu — nie pogorszyło wrażliwości na insulinę, co sprawdzono metodą klamry metabolicznej (Ng i wsp., 2000). U genetycznie otyłych myszy ob/ob 14 dni podawania zwiększyło spalanie tłuszczu i poziom glicerolu we krwi (wskaźnik rozpadu tłuszczu), bez hiperglikemii, którą wywoływał pełny hormon (Heffernan i wsp., 2001). Toksykologia zlecona przez producenta — test Amesa, test aberracji chromosomowych, test mikrojądrowy, sześć miesięcy podawania szczurom i dziewięć miesięcy małpom — nie wykazała genotoksyczności ani toksyczności narządowej; u świń peptyd dobrze się wchłaniał po podaniu doustnym, ale szybko ulegał rozkładowi (Moré i Kenley, 2014).
Osobny wątek to stawy. W koreańskim badaniu na 32 królikach z wywołaną chemicznie chorobą zwyrodnieniową kolana cotygodniowe zastrzyki dostawowe AOD-9604, samego albo z kwasem hialuronowym, poprawiały wynik oceny chrząstki i skracały okres kulawizny; połączenie działało lepiej niż każdy składnik osobno (Kwon i Park, 2015). To jedyna praca na ten temat, na zwierzętach, bez żadnej kontynuacji u ludzi — a mimo to bywa cytowana jako dowód na „regenerację stawów”.
Dane u ludzi — sześć badań i ich wynik
Między 2001 a 2006 rokiem w Australii przeprowadzono sześć randomizowanych badań z podwójnie ślepą próbą i placebo, łącznie u 893 dorosłych, w większości z otyłością (Stier i wsp., 2013). Trzy pierwsze to badania pojedynczej dawki (dożylnie u 15 zdrowych i 23 otyłych mężczyzn; doustnie u 17 otyłych), czwarte trwało siedem dni. Liczą się dwa ostatnie: 12-tygodniowe badanie fazy IIb u 300 osób z BMI co najmniej 35 (kapsułki, dawki dobowe 1–30 mg) i 24-tygodniowe u 502 osób z BMI 30–45 (tabletki, dawki dobowe 0,25–1 mg), z czterotygodniowym okresem wstępnym na placebo. Celem obu była redukcja masy ciała.
Co z nich wynikło? Publikacja Stier i wsp. omawia wyłącznie bezpieczeństwo: AOD-9604 nie zmieniał stężenia IGF-1, nie pogarszał wyników testu obciążenia glukozą, nie wywoływał przeciwciał i nie spowodował żadnego wycofania z badania ani ciężkiego zdarzenia uznanego za związane z lekiem. Najczęstsze dolegliwości — ból głowy, biegunka, infekcje górnych dróg oddechowych — występowały równie często po placebo. Wyników skuteczności ta praca nie podaje. Trzeba ich szukać gdzie indziej: według przeglądu z 2026 roku (Dominikowski i wsp.), który cytuje komunikat giełdowy producenta z lutego 2007 roku, 24-tygodniowe badanie u 502 osób nie wykazało istotnej przewagi nad placebo w głównym punkcie końcowym, czyli spadku masy ciała, a firma ogłosiła zakończenie programu, bo wyniki „nie uzasadniały komercyjnej opłacalności”. Autorzy przeglądu podkreślają, że wniosek o braku skuteczności opiera się na danych ogłoszonych przez sponsora, a nie na recenzowanej publikacji — pełne wyniki badań METAOD005 i METAOD006 nigdy nie ukazały się w czasopiśmie naukowym.
Dlaczego rozwój przerwano
Historia AOD-9604 to typowy przypadek leku, który „działa u myszy”: dane u zwierząt powtarzalne, tolerancja u ludzi dobra — zabrakło efektu, dla którego cząsteczkę stworzono. Po 2007 roku producent próbował innej drogi: jak wspomina praca Stier i wsp., panel ekspertów ocenił peptyd jako GRAS („ogólnie uznany za bezpieczny”) do użycia w żywności w USA. Żaden urząd rejestracyjny nie dopuścił AOD-9604 do leczenia jakiejkolwiek choroby.
Bezpieczeństwo i ograniczenia dowodów
Dobry profil bezpieczeństwa w badaniach dotyczył tabletek i kapsułek stosowanych przez najwyżej 24 tygodnie pod nadzorem lekarskim, w produkcie wytworzonym według standardów farmaceutycznych. Nie mówi nic o zastrzykach z preparatów o nieznanym składzie. Amerykańska FDA umieściła AOD-9604 w kategorii 2 substancji do receptury aptecznej, czyli mogących „stanowić istotne ryzyko dla bezpieczeństwa” — z powodu możliwej immunogenności (wywoływania przeciwciał) po wstrzyknięciu, zanieczyszczeń peptydowych i trudności w potwierdzeniu składu; agencja odnotowała też zgłoszenia ciężkich zdarzeń niepożądanych o niejasnym związku przyczynowym (wykaz FDA, stan z kwietnia 2026: zgłoszenie substancji zostało w międzyczasie wycofane przez wnioskodawców). W 12-tygodniowym badaniu odnotowano pięć ciężkich zdarzeń niepożądanych — cztery nowotwory złośliwe (trzy skóry i rak piersi) oraz tłuszczak — wszystkie w grupach przyjmujących peptyd i żadne po placebo; badacze uznali je za niezwiązane z leczeniem, wskazując m.in. na brak zależności od dawki i wysoką zachorowalność na raka skóry w Australii — ale przy 250 osobach na leku i 50 na placebo takiej różnicy nie da się ani potwierdzić, ani wykluczyć. Peptyd jest zakazany przez Światową Agencję Antydopingową; istnieje metoda wykrywania go w moczu wraz z trwałym metabolitem (Cox i wsp., 2015). Świadomie nie podajemy żadnych sposobów użycia ani dawek.
Szersze tło — fragmenty hormonu wzrostu i leki na otyłość
AOD-9604 to najlepiej przebadany „fragment lipolityczny” hormonu wzrostu i jeden z nielicznych peptydów badawczych, dla których istnieje duże, kontrolowane badanie u ludzi — i to badanie wyszło negatywnie. Dla porównania, cały hormon wzrostu (somatropina) redukuje tkankę tłuszczową, ale kosztem wzrostu IGF-1 i ryzyka cukrzycy, a leki, które faktycznie odchudzają w badaniach klinicznych, działają zupełnie inaczej — przez receptory inkretynowe, jak semaglutyd. Przegląd z 2026 roku plasuje AOD-9604 w kategorii związków z „ograniczonymi lub pośrednimi danymi u ludzi”, a twierdzenia o „rekompozycji sylwetki” czy naprawie stawów uznaje za spekulacje oparte na pracach na zwierzętach.
Podsumowanie
AOD-9604 to 16-aminokwasowy fragment hormonu wzrostu zaprojektowany tak, by spalać tłuszcz bez pobudzania IGF-1. U szczurów i myszy robił dokładnie to. U ludzi sześć badań z udziałem 893 osób potwierdziło dobrą tolerancję i brak wpływu na IGF-1 oraz glukozę, ale największe z nich — 24 tygodnie, 502 osoby — nie wykazało przewagi nad placebo w redukcji masy ciała, a producent zamknął program w 2007 roku. Dane o skuteczności nigdy nie zostały w pełni opublikowane, publikacje o bezpieczeństwie pochodzą od osób związanych z firmą, a badania na stawach ograniczają się do jednej pracy na królikach. Stan dowodów jest więc nietypowo jasny: mechanizm potwierdzony u zwierząt, skuteczność u ludzi niepotwierdzona w badaniu, które miało ją wykazać.
Źródła
- Stier H, Vos E, Kenley D. Safety and Tolerability of the Hexadecapeptide AOD9604 in Humans. Journal of Endocrinology and Metabolism. 2013;3(1–2):7–15. DOI: 10.4021/jem157w. doi.org/10.4021/jem157w
- Dominikowski A, Rękoś Z, Olejarz M, et al. The emerging landscape of performance-enhancing peptides modulating GH-IGF1 axis: bridging the gap between clinical evidence and patient self-administration. Frontiers in Endocrinology. 2026;17:1822475. PMID: 42395176. DOI: 10.3389/fendo.2026.1822475. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42395176
- Ng FM, Sun J, Sharma L, et al. Metabolic studies of a synthetic lipolytic domain (AOD9604) of human growth hormone. Hormone Research. 2000;53(6):274–278. PMID: 11146367. DOI: 10.1159/000053183. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11146367
- Heffernan MA, Thorburn AW, Fam B, et al. Increase of fat oxidation and weight loss in obese mice caused by chronic treatment with human growth hormone or a modified C-terminal fragment. International Journal of Obesity and Related Metabolic Disorders. 2001;25(10):1442–1449. PMID: 11673763. DOI: 10.1038/sj.ijo.0801740. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11673763
- Heffernan M, Summers RJ, Thorburn A, et al. The effects of human GH and its lipolytic fragment (AOD9604) on lipid metabolism following chronic treatment in obese mice and beta(3)-AR knock-out mice. Endocrinology. 2001;142(12):5182–5189. PMID: 11713213. DOI: 10.1210/endo.142.12.8522. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11713213
- Moré MI, Kenley D. Safety and Metabolism of AOD9604, a Novel Nutraceutical Ingredient for Improved Metabolic Health. Journal of Endocrinology and Metabolism. 2014;4(3):64–77. DOI: 10.14740/jem213w. doi.org/10.14740/jem213w
- Kwon DR, Park GY. Effect of Intra-articular Injection of AOD9604 with or without Hyaluronic Acid in Rabbit Osteoarthritis Model. Annals of Clinical and Laboratory Science. 2015;45(4):426–432. PMID: 26275694. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26275694
- Cox HD, Smeal SJ, Hughes CM, et al. Detection and in vitro metabolism of AOD9604. Drug Testing and Analysis. 2015;7(1):31–38. PMID: 25208511. DOI: 10.1002/dta.1715. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25208511
Produkt przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych in-vitro. Nie jest lekiem dla ludzi i nie służy do leczenia.