NAD+ (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) nie jest peptydem, lecz koenzymem — małą cząsteczką, bez której nie działa ani produkcja energii w mitochondriach, ani enzymy naprawiające DNA, ani sirtuiny, uważane za „strażników” starzenia. Jego poziom w tkankach spada z wiekiem, a pomysł, by go uzupełniać, stał się filarem protokołów longevity. W suplementach używa się prekursorów, które organizm przerabia na NAD+: NMN (mononukleotydu nikotynoamidowego) i NR (rybozydu nikotynoamidowego), a w klinikach wellness — wlewów dożylnych samego NAD+. W tym przeglądzie oddzielamy to, co u ludzi pokazano (poziom NAD+ we krwi faktycznie rośnie), od tego, co obiecywano (siła, sprawność, metabolizm), bo dwie metaanalizy z lat 2024–2025 dają tu wynik zerowy.
Czym jest NAD+ i czym są NMN i NR
NAD+ występuje w każdej żywej komórce. Krąży między formą utlenioną (NAD+) i zredukowaną (NADH), przenosząc elektrony w oddychaniu komórkowym, ale jest też zużywany jako substrat przez enzymy: sirtuiny (regulują geny i metabolizm), PARP (naprawa DNA) i CD38 (sygnalizacja wapniowa i odporność). Organizm wytwarza NAD+ na nowo z tryptofanu (szlak kynureninowy) albo odzyskuje go z witaminy B3 w różnych postaciach: kwasu nikotynowego, nikotynamidu i rybozydu nikotynoamidowego (Braidy i Liu, 2020). NR to więc forma witaminy B3, a NMN — kolejny etap tego samego szlaku, tuż przed NAD+. Trammell i wsp. (2016) pokazali, że NR jest dobrze przyswajalny doustnie: w pierwszym badaniu farmakokinetycznym u ludzi pojedyncze dawki 100, 300 i 1000 mg podnosiły metabolity NAD+ we krwi zależnie od dawki, a u jednej osoby (badanie pilotażowe) poziom NAD+ we krwi wzrósł nawet 2,7-krotnie.
Jak działa — logika „dosypywania substratu”
Logika suplementacji jest podażowa: dostarczamy substrat, a nie aktywujemy enzym. Jeżeli w starzejącej się tkance brakuje NAD+, to jego uzupełnienie powinno pozwolić sirtuinom i enzymom naprawczym pracować sprawniej. Ten łańcuch rozumowania ma jednak dwa słabe ogniwa. Po pierwsze, spadek NAD+ z wiekiem jest dobrze udokumentowany u zwierząt, ale — jak zauważają Elhassan i wsp. (2019) — u ludzi danych jest niewiele. Po drugie, wzrost NAD+ we krwi nie musi oznaczać wzrostu w mięśniu czy mózgu, a tym bardziej zmiany funkcji. Dlatego kluczowe pytanie brzmi nie „czy NAD+ rośnie” (tak), lecz „czy cokolwiek się dzięki temu poprawia”.
Biomarker — co na pewno pokazano u ludzi
Że prekursory podnoszą NAD+, wiadomo z kilku porządnych badań. Martens i wsp. (2018) w badaniu krzyżowym z placebo u zdrowych osób w średnim i starszym wieku (24 osoby ukończyły badanie) podawali NR w dawce 1000 mg przez 6 tygodni: poziom NAD+ w komórkach krwi wzrósł o około 60% względem placebo, preparat był dobrze tolerowany, a w analizie eksploracyjnej u osób z podwyższonym ciśnieniem skurczowe ciśnienie było o 9 mmHg niższe niż po placebo — autorzy uznali to za hipotezę do sprawdzenia, nie za wynik. Yi i wsp. (2023) u 80 zdrowych osób w średnim wieku porównali placebo z NMN 300, 600 i 900 mg przez 60 dni: NAD+ we krwi rósł we wszystkich grupach, najwyżej przy 600 i 900 mg, a dystans w teście sześciominutowego marszu poprawił się bardziej niż po placebo; trzeba jednak wiedzieć, że badanie współprowadzili pracownicy firm z branży suplementów (pierwszy autor jest pracownikiem Abinopharm). Elhassan i wsp. (2019) u 12 starszych mężczyzn (NR 1 g codziennie przez 21 dni) wykazali, że doustny NR dociera do mięśnia — wzrosły tam metabolity NAD+ — i obniżył krążące cytokiny zapalne, choć nie zmienił bioenergetyki mitochondriów. To źródło „sygnatury przeciwzapalnej”: wynik z 12 osób i 3 tygodni.
Funkcja — co mówią metaanalizy
Gdy zsumować badania randomizowane, obraz jest inny niż w reklamach. Prokopidis i wsp. (2025) w przeglądzie systematycznym z metaanalizą zebrali 10 badań RCT (6 z NMN, 4 z NR) u osób o średniej wieku od 60,9 do 83 lat. NMN nie zmienił wskaźnika masy mięśni szkieletowych, siły uścisku dłoni, prędkości chodu ani testu pięciokrotnego wstawania z krzesła; nie poprawił też siły prostowania kolana ani masy mięśni uda. NR wydłużył dystans marszu tylko u chorych z chorobą tętnic obwodowych, a u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi wyniki sprawności były nawet gorsze. Wniosek autorów: obecne dowody nie wspierają stosowania NMN i NR do ochrony masy i funkcji mięśni u osób po 60. roku życia. Chen i wsp. (2024) zebrali 8 badań RCT z NMN (250–2000 mg, od 14 dni do 12 tygodni, 342 osoby w średnim i starszym wieku, głównie bez cukrzycy): brak istotnego wpływu na glukozę na czczo, insulinę, hemoglobinę glikowaną, wskaźnik HOMA-IR i profil lipidowy. Zatem: biomarker tak, funkcja nie.
Sprzeczne badania — wrażliwość na insulinę
Wynik zerowy w metaanalizach nie znaczy, że nigdy nic nie zadziałało — badania są sprzeczne i warto pokazać oba bieguny. Yoshino i wsp. (2021) w czasopiśmie Science podawali NMN przez 10 tygodni kobietom po menopauzie ze stanem przedcukrzycowym i nadwagą lub otyłością: wrażliwość mięśni na insulinę mierzona najdokładniejszą metodą (klamrą hiperinsulinemiczną) wzrosła po NMN, a nie po placebo; poprawiła się też sygnalizacja insulinowa w mięśniu. Ale Dollerup i wsp. (2018) u 40 otyłych, insulinoopornych mężczyzn podawali NR (2000 mg przez 12 tygodni) i tą samą metodą nie stwierdzili żadnej poprawy wrażliwości na insulinę, produkcji glukozy, wydatku energetycznego ani składu ciała — przy dobrym bezpieczeństwie. Różnice: inny prekursor, inna płeć, inna populacja. Nie uśredniamy tych wyników; pokazują one, że efekt — jeśli istnieje — jest wąski i zależny od kontekstu.
Wlewy dożylne — co dzieje się w trakcie podawania
Osobny temat to wlewy dożylne NAD+ oferowane w klinikach wellness. Reyna i wsp. (2026) przejrzeli dokumentację komercyjnej placówki: 6 osób dostawało przez cztery kolejne dni 500 mg NAD+ dożylnie, a 8 osób — 500 mg NR dożylnie. Wszystkie osoby z grupy NAD+ zgłaszały w trakcie wlewu umiarkowane lub silne objawy: skurcze brzucha, biegunkę, nudności, wymioty, przyspieszone tętno, ból gardła i uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy ustępowały natychmiast po zakończeniu wlewu, a pacjenci sami zwalniali jego tempo, przez co wlew NAD+ trwał średnio 97 minut wobec 37 minut dla NR. Grupa NR odczuwała jedynie mrowienie języka, szczęki i ramion oraz lekkie skurcze. Markery wątrobowe i nerkowe nie zmieniły się w ciągu 30 dni. To badanie retrospektywne na 14 osobach — nie mówi, czy wlewy cokolwiek dają, ale dokumentuje, że reakcja na dożylny NAD+ jest regułą, nie wyjątkiem; autorzy zaznaczają, że formalnych badań nad wpływem tempa podawania na objawy nie ma.
Bezpieczeństwo i ograniczenia dowodów
Doustne NMN i NR w badaniach trwających do 12 tygodni były dobrze tolerowane: Martens i wsp. oraz Dollerup i wsp. nie odnotowali poważnych działań niepożądanych, a Yi i wsp. — żadnych problemów przy dawkach do 900 mg. Danych z badań wieloletnich nie ma. Przegląd Braidy'ego i Liu (2020), obejmujący 147 prac (113 przedklinicznych i 34 kliniczne), wymienia potencjalne ryzyka podnoszenia NAD+: gromadzenie potencjalnie toksycznych metabolitów, sprzyjanie nowotworzeniu i starzeniu komórkowemu — i podkreśla, że długoterminowe badania u ludzi dopiero raczkują. Kwestia nowotworów jest więc nierozstrzygnięta i przy czynnej chorobie nowotworowej sam brak danych o bezpieczeństwie jest argumentem. Wlewy dożylne bez nadzoru medycznego są złym pomysłem z powodów opisanych wyżej. Do tego dochodzi konflikt interesów w części badań: w próbie Yi i wsp. uczestniczyli pracownicy branży, a autorzy prac Trammella i Elhassana mieli udziały lub funkcje doradcze w firmie ChromaDex, dostawcy NR. Świadomie nie podajemy żadnych sposobów użycia ani dawek.
Szersze tło — mitochondria i starzenie
Prekursory NAD+ to podejście „substratowe” do mitochondriów i starzenia. Inne strategie opisane w tej encyklopedii to SS-31 (elamipretyd), który stabilizuje błonę mitochondrium i jako jedyny w tej grupie przeszedł badania fazy 3, oraz MOTS-c, peptyd kodowany w mitochondrialnym DNA, dla którego nie ma jeszcze żadnych danych z podawania ludziom. Dla porównania: NAD+ ma dziś najwięcej badań RCT u ludzi w całej tej grupie — i właśnie dlatego wiemy, jak skromny jest efekt.
Podsumowanie
NAD+ to koenzym zużywany przez sirtuiny, enzymy naprawy DNA i CD38; NMN i NR to jego prekursory, które po podaniu doustnym powtarzalnie podnoszą poziom NAD+ we krwi — o kilkadziesiąt procent do ponad dwukrotnie, zależnie od dawki. Na tym kończą się twarde dowody. Metaanaliza 10 badań RCT u osób starszych nie wykazała wpływu na masę mięśni, siłę uścisku, prędkość chodu ani wstawanie z krzesła, a metaanaliza 8 badań z NMN — na glukozę, insulinę, HbA1c i lipidy. Pojedyncze badania dają sygnały (wrażliwość na insulinę u kobiet ze stanem przedcukrzycowym, cytokiny zapalne u 12 starszych mężczyzn, ciśnienie w analizie eksploracyjnej), ale inne, równie rzetelne, ich nie potwierdzają. Dożylny NAD+ wywołuje w trakcie wlewu nieprzyjemne objawy u niemal wszystkich. Stan dowodów: biomarker tak, funkcja nie — przynajmniej w badaniach trwających do 12 tygodni.
Źródła
- Prokopidis K, Moriarty F, Bahat G, McLean J, Church DD, Patel HP. The Effect of Nicotinamide Mononucleotide and Riboside on Skeletal Muscle Mass and Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. 2025;16(3):e13799. PMID: 40275690. DOI: 10.1002/jcsm.13799. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40275690
- Chen F, Zhou D, Kong AP, et al. Effects of Nicotinamide Mononucleotide on Glucose and Lipid Metabolism in Adults: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomised Controlled Trials. Current Diabetes Reports. 2024;25(1):4. PMID: 39531138. DOI: 10.1007/s11892-024-01557-z. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39531138
- Yoshino M, Yoshino J, Kayser BD, et al. Nicotinamide mononucleotide increases muscle insulin sensitivity in prediabetic women. Science. 2021;372(6547):1224–1229. PMID: 33888596. DOI: 10.1126/science.abe9985. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33888596
- Dollerup OL, Christensen B, Svart M, et al. A randomized placebo-controlled clinical trial of nicotinamide riboside in obese men: safety, insulin-sensitivity, and lipid-mobilizing effects. American Journal of Clinical Nutrition. 2018;108(2):343–353. PMID: 29992272. DOI: 10.1093/ajcn/nqy132. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29992272
- Martens CR, Denman BA, Mazzo MR, et al. Chronic nicotinamide riboside supplementation is well-tolerated and elevates NAD+ in healthy middle-aged and older adults. Nature Communications. 2018;9(1):1286. PMID: 29599478. DOI: 10.1038/s41467-018-03421-7. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29599478
- Elhassan YS, Kluckova K, Fletcher RS, et al. Nicotinamide Riboside Augments the Aged Human Skeletal Muscle NAD+ Metabolome and Induces Transcriptomic and Anti-inflammatory Signatures. Cell Reports. 2019;28(7):1717–1728.e6. PMID: 31412242. DOI: 10.1016/j.celrep.2019.07.043. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31412242
- Yi L, Maier AB, Tao R, et al. The efficacy and safety of β-nicotinamide mononucleotide (NMN) supplementation in healthy middle-aged adults: a randomized, multicenter, double-blind, placebo-controlled, parallel-group, dose-dependent clinical trial. GeroScience. 2023;45(1):29–43. PMID: 36482258. DOI: 10.1007/s11357-022-00705-1. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36482258
- Trammell SA, Schmidt MS, Weidemann BJ, et al. Nicotinamide riboside is uniquely and orally bioavailable in mice and humans. Nature Communications. 2016;7:12948. PMID: 27721479. DOI: 10.1038/ncomms12948. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27721479
- Reyna K, Heinzen G, Patel N, et al. Intravenous infusion of nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+) versus nicotinamide riboside (NR): a retrospective tolerability pilot study in a real-world setting. Frontiers in Aging. 2026;7:1652582. PMID: 41704678. DOI: 10.3389/fragi.2026.1652582. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41704678
- Braidy N, Liu Y. NAD+ therapy in age-related degenerative disorders: A benefit/risk analysis. Experimental Gerontology. 2020;132:110831. PMID: 31917996. DOI: 10.1016/j.exger.2020.110831. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31917996
Produkt przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych in-vitro. Nie jest lekiem dla ludzi i nie służy do leczenia.